Home › Signalen & tips

Signalen & tips

Hieronder vind je per leeftijd wat je vaak ziet, en wanneer het zinvol is om even te overleggen. Daarna volgen tips die je vandaag al kan toepassen, in gewone dagelijkse momenten, zonder extra materiaal.

Elk kind gaat zijn eigen tempo ♡

Wat zie je per leeftijd, stap voor stap

Kies de leeftijd van je kind. Je ziet eerst wat vaak voorkomt en wanneer overleggen zinvol is. Daaronder lees je stap voor stap hoe taal, eten en mondmotoriek zich in die fase ontwikkelen. Dit is geen checklist: gebruik het als houvast, niet als norm.

0 tot 6 maanden

Drinken, kijken en de eerste klankjes

Drinken gaat rustig en ritmisch, zonder veel hoesten
Kijkt naar je gezicht, volgt je stem en lacht terug
Maakt keelklankjes en begint te spelen met geluid

Overleg even als

een voeding erg lang duurt of je baby er moe van wordt
je baby zich vaak verslikt of onrustig wordt bij het drinken
er weinig reactie is op geluid of op jouw gezicht

Tip om thuis te proberen

Spreek traag en wacht een reactie af. Je kindje leert nog kijken en luisteren, en heeft wat tijd nodig om te reageren. Geef hem die tijd.

Stap voor stap in deze fase

Zo ontwikkelt je kind tussen 0 tot 6 maanden

Taal

0 tot 6 maanden

Kijkt je aan en luistert
Maakt klinkerachtige geluidjes met de stem (vocaliseren)
Begrijpt wat beurtneming is

Eten en drinken

Vanaf de geboorte

Zuigen

Van bij de geboorte heeft je kind reflexen die het zuigen op gang brengen. Om efficiënt te zuigen, moet de tong mooi rond de speen of tepel cuppen. Met de lippen maakt je kind een vacuüm, zodat er niet te veel gemorst wordt.

Voedend zuigen verschilt van niet-voedend zuigen op een tut: bij voedend zuigen slikt je kind de melk ook in. Die coördinatie van zuigen, slikken en ademen vraagt een verfijnde samenwerking van verschillende systemen.

De tong beweegt naar voren om melk uit de tepel of speen te halen, en maakt daarna een golfbeweging om de melk naar achteren te brengen. Op dat moment wordt de luchtpijp afgesloten en de slokdarm geopend, zodat de melk veilig en zonder verslikken naar de maag gaat.

Goed om te weten

Na drie à vier maanden nemen de reflexen af door neurologische rijping. Tegen dan moet je kind voldoende geoefend hebben in zuigen, zodat er een motorisch plan in de hersenen is opgeslagen.

4 tot 6 maanden

Happen en slikken

Zodra je lepelvoeding geeft, hoeft er geen vacuüm meer gemaakt te worden. Je kind heeft wel voldoende rompstabiliteit nodig om van een lepel te leren eten.

Bied je de lepel aan, dan gaat het mondje open, hapt je kind af en komt de gemixte voeding in het midden van de tong terecht. De tong hoeft niet meer naar voren te bewegen: alleen de golfbeweging blijft, om het eten naar achteren te brengen.

Goed om te weten

Starten met de lepel tussen 4 en 6 maanden is aangeraden. Het is normaal dat dit leerproces zo’n 6 weken duurt.

Mondmotoriek

0 tot 6 maanden

Het tongriempje

Om goed te zuigen moet de tong voldoende omhoog kunnen bewegen. Veel ouders krijgen na de geboorte te horen dat het tongriempje van hun kind behandeld moet worden.

Een strak tongriempje kan een rol spelen, maar het is niet altijd de reden waarom voedingen moeilijk lopen. Daarom kijk ik altijd naar het hele drinkmoment.

Goed om te weten

Twijfel je over het tongriempje?

Laat het drinken bekijken voor je beslist. Zo weet je of het riempje echt de oorzaak is.

6 tot 12 maanden

Brabbelen en de eerste hapjes

Brabbelt met echte lettergrepen (bababa, dadada)
Reageert op de eigen naam, kijkt om bij geluid
Brengt zelf voedsel naar de mond en leert happen en kauwen

Overleg even als

er nog nauwelijks gebrabbeld wordt
vaste voeding echt niet lukt of steeds kokhalzen uitlokt
je kind weinig contact maakt of niet reageert op zijn naam

Tip om thuis te proberen

Bied een platte lepel aan bij de onderlip. Zo leert je kind actief afhappen. Dat lukt niet als je de lepel afschraapt aan de bovenlip.

Stap voor stap in deze fase

Zo ontwikkelt je kind tussen 6 tot 12 maanden

Taal

6 tot 9 maanden

Combineert klanken: eerst herhalingen van dezelfde lettergreep (bv. wawawa), daarna andere combinaties (bv. maba)
Neemt zelf initiatief tot een gesprekje en vraagt met klanken aandacht voor iets
Kan protesteren zonder woorden
Uit plezier en verrassing
Begrijpt zo’n 10 woorden uit het dagelijkse leven

9 tot 12 maanden

Brabbelt steeds meer op een manier die op woorden lijkt
Begrijpt steeds meer woorden

Eten en drinken

Rond 8 maanden

Kauwen

Stukjes vragen nog meer mond- en tongbewegingen. Krijgt je kind een stukje op de tong, dan mag dat niet zomaar ingeslikt worden. Met bewegingen naar links en rechts brengt de tong het stukje tussen de kauwvlakken, met of zonder tanden. Pas als het stukje geplet is, kan het veilig ingeslikt worden.

Sabbelen mag een voorloper zijn van kauwen, maar het mag zeker niet te lang blijven duren.

Goed om te weten

Kauwen introduceer je best rond 8 maanden. Rond die leeftijd gaat je kind ook gevarieerder brabbelen, en door harder voedsel te eten wordt de mondmotoriek mee getraind.

Mondmotoriek

6 tot 12 maanden

Mondje dicht, tong omhoog

In rust steunt de tongpunt bovenaan, net achter de tanden. Dat is zo vanaf de geboorte, en bij jonge kinderen is het belangrijk dat dit een goede gewoonte wordt.

Zit je kindje vaak met de mond open, dan blijft de tong laag en slap liggen. Een tong die omhoog rust, helpt een smal babymondje uitgroeien tot een gezonde kleutermond, met genoeg plaats voor de tanden. Een sterke tong is ook nodig voor duidelijke spraak en veilig eten.

Let eens op

Hoe zit je kind in rust?

Kijk tijdens het spelen of tv-kijken eens naar het mondje. Is het meestal dicht? Dan rust de tong vaak goed omhoog.

12 tot 24 maanden

Van eerste woordjes naar combinaties

Gebruikt losse woordjes en begrijpt korte opdrachtjes
Wijst naar wat het wil of ziet, en deelt dat met jou
Eet mee aan tafel, drinkt uit een beker

Overleg even als

er rond 18 maanden nog geen woordjes zijn
rond 24 maanden nog geen twee woorden gecombineerd worden
eten erg eenzijdig blijft of de beker niet lukt

Tip om thuis te proberen

Gebruik net een taalniveau hoger dan je kind. Spreekt hij in losse woordjes, gebruik dan zelf zinnetjes van 2 à 3 woorden.

Stap voor stap in deze fase

Zo ontwikkelt je kind tussen 12 tot 24 maanden

Taal

12 tot 15 maanden

Gebruikt een (proto)woord om de aandacht op iets te vestigen (bv. oho, we = weg)
Gebruikt zo’n 3 woorden, die nog niet correct hoeven te zijn (bv. woef = hond, mama = elke volwassene, ba = bal)

15 tot 18 maanden

Reageert met ‘ja’ of ‘nee’ op een vraag over een voorwerp of actie (bv. Wil je met de bal spelen? We gaan schoenen aandoen.)
Begrijpt dat taal ook kan verwijzen naar iets buiten het hier en nu
Gebruikt zelfstandige naamwoorden, werkwoorden en aanwijzende voornaamwoorden (bv. die, dat)
Gebruikt meer intonatie om iets te vragen (bv. we? = is die weg?)

18 tot 21 maanden

Gebruikt routinewoorden bij een handeling die hij kent (bv. boem, hop, oeps)
Begrijpt beurtneming in een gesprek beter en past die ook toe
Combineert stilaan twee woorden om een kenmerk, plaats, bezit of handeling te verwoorden
Verzint woorden als hij het juiste woord nog niet kent (bv. boerauto = tractor)

21 tot 24 maanden

Gebruikt combinaties van 2 à 3 woorden (bv. papa auto kan betekenen: papa zijn auto staat daar, papa rijdt met de auto, of ik wil mee met papa in de auto)
Kan antwoorden op ‘waar?’, ‘wie?’ en ‘wat?’ over iets in het hier en nu
Gebruikt ontkennende zinnen, vaak nog met ‘niet’ of ‘nee’ (bv. niet appel = ik wil geen appel)

Eten en drinken

Vanaf 8 maanden

Drinken uit een beker

Het eerste wat een baby drinkt, is borst- of flesvoeding, en daarvoor moet hij zuigen. Bij een open beker steunt de beker op de onderlip.

In het begin maakt de tong nog de typische beweging van voor naar achter, want zo is je kind gewoon om te drinken. Na voldoende oefening blijft de tong achter de tandboog.

Aanrader

Open beker

Vanaf 8 maanden

Eerst slok per slok. Rond 10 maanden lukt doordrinken zonder morsen.

Goed alternatief

Rietjesbeker

Rond 10 maanden

Het rietje komt niet zo ver in de mond en lokt geen voorwaartse tongbewegingen uit.

Tussenstap

360°-beker

Sluit aan bij een open beker en helpt als je kind té gulzig drinkt. Let erop dat je kind er niet op blijft zuigen.

Liever niet

Tuitbeker

Gemaakt tegen morsen, maar motorisch niet nodig. De tuit zit tussen de tandbogen, waardoor de tong niet omhoog kan en naar voren blijft duwen. Bouw dit liefst snel af, of begin er niet mee.

Mondmotoriek

12 tot 24 maanden

Spelen met je mond

Mondmotoriek trainen kan op heel leuke manieren. Je peuter mag ontdekken wat zijn mondje allemaal kan en waarvoor hij het gebruikt.

Bellen blazen
Yoghurt van je lippen likken
Klakken met je tong
Kauwen op een appel
Kusjes met getuite lippen
Gekke bekken trekken

Download gratis de blaasoefeningen (PDF) →

Aanrader

Doe het samen voor de spiegel

Kinderen doen graag na. Zien ze jouw gekke bek in de spiegel, dan proberen ze het meteen zelf.

24 tot 36 maanden

Zinnetjes en veel vragen

Maakt zinnetjes van drie of vier woorden
Is verstaanbaar voor wie je kind goed kent
Kauwt stevig voedsel en eet zelfstandiger

Overleg even als

je kind voor anderen moeilijk te begrijpen is
de mond vaak open staat of er veel gekwijld wordt
je kind eten vermijdt of kokhalst bij nieuwe structuren

Tip om thuis te proberen

Oefen het kauwen met smeltbare hapjes, zoals maispuffs. Gemengd met speeksel lossen ze snel op, en zo introduceer je stukjes op een veilige manier.

Stap voor stap in deze fase

Zo ontwikkelt je kind tussen 24 tot 36 maanden

Taal

24 tot 30 maanden

Stelt zelf vragen met ‘waar?’, ‘wie?’ en ‘wat?’ over iets in het hier en nu
Kan een gevoel uitdrukken (bv. Lien honger = ik heb honger, voet pijn = mijn voet doet pijn)
Gebruikt meerwoorduitingen, eerst zonder en later met een werkwoord (bv. zus beer mij, daarna zus beer mij geven)
Praat meer over dingen buiten het hier en nu

30 tot 36 maanden

Gebruikt meer grammaticaregels, zoals werkwoorden vervoegen en meervouden
Maakt volledige zinnen met 3 à 5 zinsdelen
Kan zeggen wat hij van plan is
Stelt ja-neevragen
Spreekt nog klanken en woorden fout uit, en dat is normaal

Eten en drinken

24 tot 36 maanden

Mee aan tafel

Je kind mag nu gewoon mee van tafel eten. Wat het gezin eet, in kleine stukjes, is prima. Samen aan tafel zitten en kijken hoe anderen eten, helpt je kind om te leren.

Peuters zijn vaak nieuwsgierig naar nieuwe dingen. Laat je kind gerust proeven van wat niet typisch ‘kindereten’ is, zoals een olijfje of een hapje tijdens het aperitief. Zo ontdekt het nieuwe smaken en structuren.

Aanrader

Laat proeven, niet moeten

Aanbieden is genoeg. Soms is iets tien keer zien en proeven nodig voor je kind het lust.

Goed om te weten

Snijd ronde dingen klein

Olijven, druiven en kerstomaatjes snijd je best in de lengte in stukjes. Zo verslikt je kind zich niet.

Mondmotoriek

24 tot 36 maanden

Kwijlen

Tussen 2 en 3 jaar zijn de meeste tanden doorgekomen en hoort veel kwijlen niet meer zo vaak voor te komen. Sommige kinderen hebben toch nog vaak een natte kin of een nat t-shirt. Dat kan een teken zijn van een zwakke mondmotoriek.

Als ouder kan je je kind helpen om te voelen wanneer het mondje nat is, bijvoorbeeld door samen de kin af te vegen en het te benoemen.

Even overleggen?

Blijft het kwijlen een probleem?

Kom dan even langs voor advies. Dan kijken we samen wat je kind nodig heeft.

Twijfel je? Je hoeft niet te wachten tot iets “echt” een probleem is. Stel je vraag gerust, dan kijken we er samen naar en weet je weer waar je aan toe bent.

Even overleggen →

Tips voor thuis

Korte, praktische tips die passen in een gewone dag. Kies er één uit en probeer die een week. Dat werkt beter dan alles tegelijk.

Taal

Benoem wat je kind ziet

Zeg wat je kind aandachtig bekijkt, in korte zinnen. Taalaanbod werkt beter dan vragen om na te zeggen: zo blijft communiceren aangenaam.

Eten

Zorg eerst voor een rustig eetmoment

Een goede houding, weinig prikkels en een voorspelbaar ritme doen vaak meer dan een nieuw product of een andere beker.

Een kind bekijkt samen met twee volwassenen een prentenboek tijdens een voorleesmoment.

Taal

Voorlezen mag heel kort zijn

Twee bladzijden en veel benoemen doet meer dan een boek uitlezen. Volg de aandacht van je kind en stop op tijd.

Baby ligt wakker op de buik op een speelmat, van achteren gefotografeerd met de voetjes zichtbaar.

Motoriek

Buikligging in korte momentjes

Een stevige romp en nek geven een vrijere adem en meer oogcontact. Dat is de basis waarop klanken later verder bouwen.

Taal

Wacht drie tellen langer

Geef je kind na een vraag of aanbod even stilte. Die pauze is vaak precies de ruimte die het nodig heeft om zelf iets te zeggen.

Eten

Van fles naar beker, stap voor stap

Bouw de overgang rustig op met kleine hoeveelheden. Een open beker vraagt ander mondwerk dan een tuit, en oefent net dat.

Gratis download · PDF Blaasoefeningen voor de mondmotoriek Leuke oefeningen om thuis samen te doen. ↓

Deze tips zijn algemeen bedoeld en vervangen geen onderzoek of behandeling. Heb je een concrete zorg over je kind? Neem dan gerust contact op.

Wil je zulke tips in je mailbox?

Een boeiende nieuwsbrief met nieuwe artikels en praktische tips die je meteen thuis kan toepassen. Uitschrijven kan altijd in één klik.

Lees hoe we met je gegevens omgaan in onze privacyverklaring.

Heb je een bezorgdheid na het lezen van dit overzicht?

Maak gerust een afspraak voor een kennismakend gesprek. We bekijken samen hoe ik kan helpen.

Maak hier je afspraak →